Jesteś niezalogowany
NOWE KONTO

Polski Deutsch

      Zapomniałem hasło/login


ä ß ö ü ą ę ś ć ł ń ó ż ź
Nie znaleziono żadnego obiektu
opcje zaawansowane
Wyczyść




Szalety (nieczynne), Szczawno-Zdrój
wik: O tarasie w parku można przeczytać .
Szalety (nieczynne), Szczawno-Zdrój
moose (administrator): Może po prostu ogrodzono barierką skraj dachu nieczynnych toalet - przecież stamtąd nie ma żadnego widoku....
ul. Ofiar Katynia, Szczawno-Zdrój
Ryszard Kumorek: Takie znaki drogowe bardzo lubię! Niestety, niektórzy współcześni rowerzyści traktują je jako specjalny przywilej, który zwalnia od myślenia na drodze.
Dzielnica Suliszów
miwoj: pomarańczowy budynek z dużym kominem przy ul. Bolesława Chrobrego 6, Jedlina Zdrój
Rondo (DW 376 obwodnica / ul. Ułanów Nadwiślańskich), Szczawno-Zdrój
Petroniusz (admin): Według EWID Szczawna-Zdroju rondo ma nazwę Józefa Wybickiego. Ale nie znalazłem uchwały RM na ten temat. Jeszcze szukam.
Skrzyżowanie obwodnicy z DW375, Szczawno-Zdrój
Petroniusz (admin): Według EWID Szczawna-Zdroju rondo ma nazwę Józefa Łączyńskiego. Ale nie znalazłem uchwały RM na ten temat. Jeszcze szukam.

Ostatnio dodane
znaczniki do mapy

Wincenty Miros
Wincenty Miros
Wincenty Miros
Wincenty Miros
blatro
Parsley
Parsley
Parsley
StaSta
maras - Administrator
StaSta
Wolwro
StaSta
Karol Gryfino
Karol Gryfino
Karol Gryfino
Karol Gryfino
Karol Gryfino
Karol Gryfino
Karol Gryfino
Karol Gryfino

Ostatnio wyszukiwane hasła


 
 
 
 
Sany w służbie Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Jeleniej Górze
Autor: bogdanow°, Data dodania: 2015-06-07 19:41:11, Aktualizacja: 2015-06-07 19:56:47, Odsłon: 1806

Czyli czym podróżowali mieszkańcy Jeleniej Góry w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku

Wstęp.

W latach 1958-1973 Sanocka Fabryka Autobusów produkowała autobusy w dwóch wersjach: dla potrzeb komunikacji międzymiastowej z drzwiami klamkowymi oznaczonej symbolem "A"i dla potrzeb komunikacji miejskiej z drzwiami łamanymi otwieranymi ręcznie za pomocą dźwigni na stanowisku kierowcy lub otwieranymi pneumatycznie oznaczonej symbolem "B". Autobusy te zwane potocznie Brzydkim Kaczątkiem były produkowane w czterech kolejnych odmianach: H01, H25, H27, H100. Wszystkie one w wersji miejskiej jeździły po ulicach Jeleniej Góry.

San H01.

Na potrzeby planowanego uruchomienia w maju 1961 roku pierwszych w Jeleniej Górze dwóch linii autobusowych na trasach: pl. Stalingradu (obecnie pl. Kard. Stefana Wyszyńskiego) – ul. Chłopska i pl. Stalingradu (obecnie pl. Kard. Stefana Wyszyńskiego) – Jeżów Sudecki zakupiono 8 autobusów marki San H01, które wpisano na stan przedsiębrstwa 29.03.1961 roku z numerami taborowymi od 1do 8. Ostatecznie autobusy te wyjechały na jeleniogórskie ulice w sierpniu 1961 roku na linii nr 0 i jeździły na dwóch okrężnych trasach pomiędzy pl. Stalingradu a ul. Chłopską. Ta pierwsza odmiana była produkowana w latach 1958-1962. Autobus posiadał nadwozie samonośne i i konstrukcję wręgowo-powłokową. Długość nadwozia wynosiła 9,4 m, szerokość 2,5 m, a wysokość 3,1 m. Do napędu zastosowano silnik gaźnikowy typu S42 o pojemności 4,2 litra i mocy 85 KM przy 2800 obr./min.. Cechą charakterystyczną tej odmiany było zastosowanie trzech całkowicie płaskich szyb w ścianie przedniej i tylniej. Pojemność pasażerska to 33 miejsca siedzące i 17 stojących. Konstrukcja wręgowo-powłokowa nadwozia powodowała szybką korozję pojazdu i stąd krótką żywotność wynoszącą zaledwie 100 tysięcy kilometrów przebiegu. Dlatego aż siedem wozów do 1967 roku zakończyło swoją żywotność. Jedynie autobus z numerem taborowym 2 został skreślony ze stanu przedsiębiorstwa dopiero 09.05.1969 roku.

San H25.

Druga odmiana Sanów produkowana była w latach 1962-1964. MPK Jelenia Góra nabyła te pojazdy w trzech ratach: 23.11.1962 przyjęła na stan 5 wozów (numery od 9 do 13), 04.01.1963 – 6 wozów (numery od 14 do 19) i 10.08.1963 – 2 wozy (numery: 20, 21). Autobus ten jak jego poprzednik posiadał nadwozie samonośne i konstrukcję wręgowo-powłokową. Długość nadwozia wynosiła 9,3 m, szerokość 2,5 m, a wysokość 3,1 m. Do napędu zastosowano nowy o podwyższonej do 95 KM mocy silnik typu S-472 o pojemności 4,68 litra przy 3000 obr./min. Cechą charakterystyczną tej odmiany było zastosowanie dwóch giętych szyb przednich (w miejsce trzech płaskich) oraz zmienioną stylizację przodu. Pojemność pasażerska to 33 miejsca siedzące i 17 stojących. Zastosowana w dalszym ciągu ta sama korozyjna konstrukcja powodowała krótką żywotność autobusów. Stąd w latach 1965-1968 skreślono ze stanu i skierowano na złom aż 12 autobusów. Jedynie autobus z numerem taborowym 9 został skreślony ze stanu przedsiębiorstwa 28.04.1969 roku.

San H27.

Trzecia odmiana Sanów produkowana była w latach 1964-1967. W wyglądzie nie ustępowała Sanowi H25. Jedynie zmieniono konstrukcję z wręgowo-powłokową na cienkościenną i zastosowano silnik wysokoprężny typu S-53 o pojemności 5,65 litra, mocy 100 KM. Żywotność oszacowano na 150 tys. km. Mimo tego 10 autobusów tej odmiany wpisanej na stan przedsiębiotrstwa 15.04.1967 wycofano z eksploatacji już w latach 1970/71. Numery taborowe nadano po zlikwidowanych egzemplarzach San H01i San H25, tj. 1, 3, 4, 5, 7, 8, 12, 14,15, 17 i 19.

San H100.

Była to najliczniejsza odmiana Sanów produkowana w latach 1967-1974 w dwóch wersjach silnikowych: benzynowej (silnik gaźnikowy typu S474) i wysokoprężnej (silnik o zapłonie samoczynnym typu S530A). W przeciwieństwie do poprzednich odmian w Sanie H100 przednie drzwi cofnięto bardziej do środka autobusu. Drzwi były otwierane pneumatycznie ze stanowiska kierowcy. Autobus mógł zabierać 60 pasażerów. Posiadał nadwozie ramowe i konstrukcję cienkościenną. Długość autobusu była nieco krótsza od poprzednich odmian i wynosiła 8,8 m. Łącznie na stanie przedsiębiorstwa figurowało 103 sztuk tych autobusów. Ich dostawy były następujące:

  • 31.05.1968 roku dla potrzeb uruchamianej linii autobusowej nr 5 relacji Jelenia Góra – Cieplice – Sobieszów (9 sztuk o numerach taborowych: 6, 11, 13, 16, 18, 20, 21, 22, 23),

  • 30.10.1968 roku dla potrzeb uruchamianej linii autobusowej nr 4 relacji Jelenia Góra - Cieplice – Podgórzyn (5 sztuk o numerach taborowych: 10, 17, 24, 25, 26),

  • 27.04.1969 roku dla zasilenia linii autobusowych do Cieplic po likwidacji trakcji tramwajowej (18 sztuk o numerach taborowych: 27-44),

  • 24.11.1969 roku dla zasilenia kolejnych uruchamianych linii autobusowych do Cieplic (10 sztuk o numerach taborowych: 2, 9, 45-52),

  • 02.07.1970 – (10 sztuk o numerach taborowych: 4, 53-61),

  • w 1971 roku z MPK Legnica (3 sztuki o numerach: 62-64),

  • w 1971 roku prosto z fabryki kolejnych 9 sztuk,

    Około 1972 roku z niezrozumiałych przyczyn przenumerowano istniejące jeszcze w tym roku autobusy San H100 na numery w przedziale 247-299.

    Kolejne dostawy tych autobusów:

  • w dniu 01.05.1972 roku (6 sztuk: numery taborowe 300-305),

  • w dniu 02.11.1972 roku (5 sztuk: numery taborowe 307-312),

  • w dniu 05.03.1973 roku (7 sztuk: numery taborowe 313-319),

  • w dniu 25.11.1973 roku (6 sztuk: numery taborowe 322-327),

  • w 1974 roku (15 sztuk: numery taborowe 330-344).

Ostatnim egzemplarzem Brzydkiego Kaczątka zdjętym ze stanu przedsiębiorstwa był autobus o numerze taborowym 307. Przekazano go nieodpłatnie 30 grudnia 1980 roku do Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Komunalnego w Jeleniej Górze.

Autobusy innych producentów.

Sany w łącznej liczbie aż 134 egzemplarzy królowały na jeleniogórskich ulicach. Ale były też rodzynki sporadycznie widziane na niektórych liniach komunikacyjnych do Cieplic:

  • Karosa SM11 o numerze 306 wpisana na stan przedsiębiorstwa 05.08.1972,

  • Jelcz 272 Mex (2 szuki) o numerach 320 i 321 wpisane na stan 26.10.1973,

  • Jelcz 021 (2 sztuki) o numerach 328 i 329 wpisane na stan 01.12.1973.

    Od grudnia 1975 roku notuje się sukcesywne dostawy zupełnie innej wersji sanockich autobusów typu H9 w wersji miejskiej H9-35 i sporadycznie w wersji H9-03 i H9-21. Tym autrobusom nadawano numery od 401 wzwyż.

Opracowano na podstawie materiałów archiwalnych MPK Jelenia Góra i artykułów z Nowin Jeleniogórskich..

Charakterystyka autobusów na podstawie informacji z różnych artykułów o tematyce komunikacyjnej.

 

 

 


/ / /
mgl | 2015-06-12 14:14:37
Tyle czytałem o historii komunikacji w Jeleniej Górze, a nie wiedziałem, że jeździły tu też Jelcze 021. Cenna informacja. Szkoda, że tak mało zdjęć starych autobusów się zachowało.
bogdanow | 2015-06-12 21:02:12
W artykule nie wspomniałem, że po ulicach Jeleniej Góry jeździły także Jelcze 043 (wersja PKS-owska) o numerach taborowych 473, 474 i 475, wpisane na stan 8.01.1979. Były to wozy po kapitalnych remontach prawdopodobnie otrzymane od któryś z PKS-ów.
moose (administrator) | 2015-06-12 15:56:34
Doskonałe i mega precyzyjna informacja. Gratuluję.
wilk.wroclaw | 2015-06-13 13:25:44
Jeśli mogę wtrącić małą poprawkę, to San H25(zarówno model A i B) posiadał silnik niskoprężny S472, ale o pojemności 4196 cm³ a nie 4,68 jak podajesz. S472 był rozwinięciem silnika S42, pojemność 4680 cm³ miały natomiast silniki S474 i S47o mocy 105 KM. Pozdrawiam :)
bogdanow | 2015-06-13 19:09:42
Oczywiście masz rację. Na stronie internetowej Infobus w artykule pt. "Ocalić od zapomnienia - czas Sanów o konstrukcji samonośnej" dla Sana H25 podano silnik S47, pojemność 4,68 litra. Typ silnika zmieniłem, a pojemności nie, stąd błąd. Dzięki za wnikliwośc.
wilk.wroclaw | 2015-06-14 14:36:11
Nie ma sprawy :-)
A ja dziękuję za świetny artykuł, profesjonalnie przygotowany :-)